“Төр, засаг тогтвортой ажиллавал намын гишүүд, дэмжигчид болон иргэдийн сэтгэл зүй ч тогтвортой байдаг” хэмээн Г.Буянхүү дарга ярьж байлаа. “Ардын нам-Ард түмэндээ” аяны хүрээнд Монгол Ардын намын Нарийн бичгийн дарга Ө.Золбаяраар ахлуулсан Өмнөговь аймгийн Монгол Ардын намын хорооны дарга Д.Энхболд, Номгон сумын Засаг дарга Г.Буянхүү, Номгон сумын Монгол Ардын намын хорооны дарга Б.Даваа, дэд дарга Х.Бат-Эрдэнэ, аймгийн ИТХ-ын Төлөөлөгч Б.Баянмөнх, Стратеги академийн эрдэм шинжилгээний ажилтан С.Оролмаа нарын бүрэлдэхүүнтэй баг Номгон суманд энэ сарын 18-нд ажиллав. Энэ үеэр Номгон сумын Засаг дарга Г.Буянхүүтэй дээрх яриаг өрнүүлсэн юм.  

“Ардын нам-Ард түмэндээ” аяны хүрээнд Монгол Ардын намын Нарийн бичгийн дарга Ө.Золбаяр сумын Монгол Ардын намын хорооны гишүүд, дэмжигчидтэй уулзалт хийж, намын дэвшүүлсэн бодлого, Засгийн газрын үйл ажиллагаа, шийдвэрийн талаар мэдээлэл өглөө. Намын Нарийн бичгийн дарга Ө.Золбаяр “Монгол Ардын намын дарга Н.Учрал 31 дэх Их хурал дээр “Ардын нам ард түмэндээ эргэн ирнэ” гэж хэлсэн. Ардын нам анхан шатны байгууллагуудаараа хүрч ажиллаж байгаа нь ард түмэндээ эргэн ирж байгаагийн илрэл” гэдгийг уулзалтын эхэнд онцоллоо. Өнгөрсөн хугацаанд улсын хэмжээнд 7,619 хоршооны 25,569 малчинд 866.1 тэрбум төгрөгийн хөнгөлөлттэй зээл олгожээ. Ямартай ч Номгон сумын малчид хоршоо байгуулан, хөнгөлөлттэй зээлд хамрагдан, үйл ажиллагаагаа амжилттай явуулж байгаа аж.

Өмнөговь аймгийн МАН-ын хороо “Тэрбумтан Өмнөговьчууд” төслийг аймгийн ИТХ-д өргөн барьж, хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байгаа аж. Энэ төсөл хэрэгжсэнээр Өмнөговийн малчид, оюутнууд “Нутгийн дэм” хөтөлбөрт хамруулж, санхүүгийн эрх чөлөөнд хүргэх зорилт тавьжээ. Түүнчлэн аймгийн ИТХ-ын Төлөөлөгч Б.Баянмөнх хийж, хэрэгжүүлж байгаа ажлынхаа талаар тайлагналаа. Уулзалтад оролцсон намын гишүүд, дэмжигчид “Малын бүтээгдэхүүнийг үнэтэй болгох хэрэгтэй. Малчид ноолуураа борлуулж орлого байна. Махны үнэ нэмэгдсэнээр малчдын орлого нэмэгдсэн зүйлгүй. Махны үнийг зах зээлийн жамаар явуулах хэрэгтэй” гэсэн саналуудыг хэлж байлаа. Ахмад гишүүн Л.Энх-Амгалан “Монгол Ардын намын удирдлагууд намын гишүүдээ сонсож байгаад талархаж байна. Залуу малчдыг анхаарч, урамшуулах хүсэлтэй байна” хэмээн санал хэллээ. Уулзалтаар “Хөдөө, орон нутгийг эзэнтэй байлгахын тулд залуу малчдаа дэмжих төрийн бодлого хэрэгтэй” гэдэг байр суурийг Монгол Ардын намын Нарийн бичгийн дарга Ө.Золбаяр хэлээд намын гишүүд, дэмжигчдийн саналыг Удирдах зөвлөлд уламжлахаа илэрхийлэв. 

Хүлэмж, агуулах, сэрүүн зоорь, гүний худаг зэрэг шаардлагатай дэд бүтэц, тоног төхөөрөмжөөр бүрэн хангагдсан эдгээр үржүүлгийн газрууд нь тус бүр 2 га талбайд байрлах бөгөөд жилд нийт 500,000 ширхэг тарьц, суулгац үйлдвэрлэх хүчин чадалтай.

Цаашид энд бойжих тарьц, суулгацууд нь говийн бүсийн ойжуулалт, экологийн нөхөн сэргээлт, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэхэд чухал нөөц болж, биологийн олон янз байдлыг хамгаалах, цөлжилтийг сааруулах, орон нутгийн тогтвортой хөгжлийг дэмжихэд бодит хувь нэмэр оруулах юм.

“Оюу толгой” компани 2022 оноос эхлэн “100 сая мод өвлүүлэн үлдээе” хөтөлбөрөө хэрэгжүүлж, Өмнөговь аймгийн Цогт-Овоо, Сэрвэй сумдад тус бүр жилд 500,000, Ханбогд суманд 250,000 тарьц суулгац бэлтгэх хүчин чадалтай мод үржүүлгийн газар тус тус байгуулсан. Цаашлаад, баруун бүсэд мод үржүүлэг, ойжуулалтын бааз суурийг нэмэгдүүлэх зорилгоор 2026 оны 5 дугаар сарын 02-ны өдөр Архангай аймгийн Цэнхэр суманд жилд 1,500,000 ширхэг шилмүүст, навчит, жимсний мод, сөөгийн тарьц, суулгац бэлтгэх хүчин чадалтай орчин үеийн, механикжсан мод үржүүлгийн газар байгуулах барилгын ажлын шавыг тавилаа.

Нэн их хуурайшилттай: Өмнөговь, Сүхбаатар, Дорноговийн ихэнх нутаг, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговийн өмнөд хэсгээр хуурайшилт нэн их байна.

Их хуурайшилттай: Дархан, Сэлэнгэ, Говьсүмбэр, Дорнодын ихэнх нутаг, Завханы өмнөд, Баян-Өлгий, Увс, Төв аймгийн баруун, Өвөрхангай, Дундговь, Дорноговь, хойд хэсэг, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Хөвсгөл, Булган, Хэнтийн зарим газраар хуурайшилт их байна.

Дунд зэргийн хуурайшилттай: Хөвсгөлийн баруун, Завханы хойд, Төв аймгийн зүүн, Архангайн өмнөд, Төв аймгийн зүүн хэсэг, Булган, Хэнтийн зарим газраар хуурайшилтийн зэрэг дунд түвшинд байна.

Иймд иргэд, малчид та бүхэн ой хээрийн бүсэд зорчихдоо галын аюулгүй байдлыг чанд сахиж, ил гал гаргахгүй байхыг онцгойлон анхааруулж байна.

Эх сурвалж: ЦУОШГ

Авилгатай тэмцэх газарт мэдүүлсэн хамгийн сүүлийн хөрөнгө орлогын мэдүүлгээр Энхбатын өөрийн орлого 69 сая, гэр бүлийн орлого 49 сая төгрөг болсон бөгөөд хадгаламж нь өмнөх мэдүүлгээс 75 сая төгрөгөөр нэмэгджээ. Мөн тэрбээр Lexus RX дөрвөн зуун тавь загварын автомашинтай болж, нэг орон сууц, хоёр автомашины зогсоол, таван га газар, үнэт эдлэл, мал сүрэг эзэмшдэг хэмээн мэдүүлсэн байна. Олон нийтэд тайлагнасан эдгээр өөрчлөлтүүд төрийн өндөр албан тушаал хашиж эхэлсэн хугацаатай давхцаж буй нь ашиг сонирхлын зөрчил, орлогын эх үүсвэрийн ил тод байдлын талаар асуулт үүсгэж байна.

Үүнээс гадна Авлигатай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтэс Өмнөговь аймгийн Засаг дарга Энхбат болон түүний ойрын хүрээний хэд хэдэн албан тушаалтныг тендерийн үйл ажиллагаанд хууль бусаар нөлөөлсөн, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашигласан байж болзошгүй үндэслэлээр шалгаж эхэлжээ. Шалгалтад Худалдан авах ажиллагааны газрын дарга Ганхуяг, түүний дүү Очирхуяг, Засаг даргын аав Энхээ, Бүсийн дата төвийн дарга Чинбат, Засаг даргын тамгын газрын Хөгжлийн бодлогын хэлтсийн барилгын салбар хариуцсан мэргэжилтэн Мөнхмаа нар багтаж байна.

Эдгээр хүмүүсийн хамаарал бүхий компаниуд сүүлийн дөрвөн жилийн хугацаанд нийт арван хоёр тэрбум төгрөгийн үнэлгээ бүхий ная гаруй тендерт удаа дараа шалгарсан байж болзошгүй талаар Сангийн яаманд гомдол ирсэн нь шалгалтын үндэслэл болжээ. Одоогоор Авилгатай тэмцэх газраас холбогдох этгээдүүдийн гэр, албан өрөөнд нэгжлэг хийх, нотлох баримт илэрвэл дөчин найман цагийн хугацаанд баривчлах, гэмт хэргийн шинж тогтоогдвол шүүхийн зөвшөөрлөөр гуч хүртэл хоногоор цагдан хорих ажиллагаа явуулах төлөвлөгөөтэйгээр шалгалтыг үргэлжлүүлж байна.

Энхбат өмнө нь бөхийн барилдаантай холбоотой бичлэгийн асуудлаар мөн Авилгатай тэмцэх газарт шалгагдаж байсан түүхтэй. Ийм нөхцөлд түүний удирдаж буй аймаг орон нутгийн түүхэнд байгаагүй хэмжээний бонд босгож, олон зуун тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хэрэгжүүлэх гэж байгаа нь санхүүжилтийн ил тод байдал, хяналтын тогтолцооны талаар илүү өндөр шаардлага тавих нөхцөлийг үүсгэж байна.

Өмнөговь аймаг хоёр мянга хорин зургаагаас хоёр мянга хорин найман онд бондын хөрөнгөөр шинэ дулааны цахилгаан станц барьж, бүс нутгийн эрчим хүчний хараат байдлыг бууруулах стратегийн зорилт дэвшүүлж байгаа ч уг төслийн хэрэгжилт, худалдан авалт, гэрээ хэлцэл нь улс төрийн нөлөөлөл, ашиг сонирхлын зөрчил, бүлэглэлийн сонирхлоос ангид, олон нийтийн бодит хяналтад явагдах эсэх нь хамгийн том асуулт хэвээр үлдэж байна.

Үүний дагуу Засгийн газрын 2020 оны 113 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сангаас хөнгөлөлттэй зээл олгох, сонгон шалгаруулах, дамжуулан зээлдүүлэх, эргэн төлүүлэх, хяналт тавих журам”-ын дагуу бичил үйлдвэр, үйлчилгээ эрхлэгчийн зээлийн хүсэлтийг цахим хэлбэрээр www.sme.gov.mn-аар дамжуулан хүлээн авах үйл ажиллагаа эхэллээ.

Тус сангаас олгогдох зээлийн зориулалт нь үндсэн хөрөнгө оруулалт, эргэлтийн хөрөнгө байх ба 12 хүртэл сарын хугацаанд зээлийн үндсэн төлбөрөөс чөлөөлөгдөнө. Таван жилийн хугацаатай хөнгөлөлттэй зээлийг жилийн таван хувийн хүүтэй олгох юм.

Ингэхдээ бөөний болон импортын худалдаа, орон сууцны барилга угсралтаас бусад жижиг, дунд үйлдвэр, үйлчилгээний салбарын төслүүдийг шалгаруулахаар болжээ.

 

 

Санамж бичгийн хүрээнд:

• Боловсрол, судалгааны материал, эрдэм шинжилгээний мэдээлэл солилцох

• Үйлдвэрлэл, их сургуулийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх, оюутан, профессор, судлаачдын солилцоог хэрэгжүүлэх

• Мэдээлэл, харилцаа холбооны технологи (ICT)-ийн чиглэлээр сургалт, боловсролын хөтөлбөрүүдийг хамтран хэрэгжүүлэх юм.

Энэхүү хамтын ажиллагааг хэрэгжүүлснээр боловсрол, судалгааны чанар, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, олон улсын туршлага, дэвшилтэт технологийг нутагшуулах, хүний нөөцийн чадавхыг бэхжүүлэх бодит боломж бүрдэж байна.

Аймгийн эрүүл мэндийн салбарт 1233 ажилтан ажиллаж байгаагаас 23.9 хувь нь эмч, 20.6 хувь нь сувилагч байна. Хүний нөөцийн бүрдүүлэлт 86 хувьтай. 

Аймгийн хүн амын дундаж наслалт 73.7 байна. Үүнээс эмэгтэйчүүдийн дундаж наслалт 78.3, эрэгтэйчүүдийнх 69.6 байна. Эмэгтэйчүүд эрэгтэйчүүдээс 8.7 жилээр урт насалж байна. 

Хүн амын дундаж наслалт, нас баралтад амьсгалын тогтолцоо, хоол боловсруулах эрхтэн, цусны эргэлтийн тогтолцоо, шээс бэлгэсийн тогтолцоо, мэдрэлийн тогтолцооны өвчин голлон нөлөөлжээ. 

Эдгээр өвчлөлийг бууруулах зорилгоор эрт илрүүлэг, урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааг үе шаттай хэрэгжүүлж байгаа талаар танилцууллаа. 

Өмнөговь аймаг хорт хавдрын өвчлөл нас баралтаар улсын дундаж, 21 аймгаас хамгийн бага үзүүлэлттэй. 2025 онд аймгийн хэмжээнд нийт 652 хүн хорт хавдраар оношлогдож, 53 хүн нас барсан нь өмнөх оноос нас баралт буурсан үзүүлэлт аж. 

“Эрүүл элэг” хөтөлбөрөөр 11,706 хүнийг элэгний хавдрын эрт илрүүлэгт хамруулж, B, D вирустэй, хавдрын 36 тохиолдлыг оношлон, 45 хүнийг эмчилгээнд хамруулжээ. 

Уул уурхай, тээвэр логистик эрчимтэй хөгжиж буй, хөдөлгөөнт хүн ам ихтэй тус аймаг эрүүл мэндийн салбартаа хамгийн их хөрөнгө оруулалтыг хийж байна. 2025 онд улс, орон нутгийн төсвөөр эрүүл мэндийн салбарт нийт 21.5 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн. Энэ онд барилга байгууламж, тоног төхөөрөмж, автомашины шинэчлэлд 22.8 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулна. 

Эмч ажилтны нийгмийн хамгаалалд анхаарч, 105 эмч эмнэлгийн ажилчдад орон сууцны дэмжлэг үзүүлэн, 15 эмч, ажилтныг түрээсийн орон сууцанд хамруулжээ. Нутгийн дэм, орон нутгийн нэмэгдлийг сүүлийн гурван жилд тасралтгүй олгож, магистр, докторын сургалт, бусад мэргэжил дээшлүүлэх сургалтын төлбөрийг шийдэн, эмч ажилтнуудынхаа чадавхыг тасралтгүй сайжруулж байгааг эрүүл мэндийн байгууллагын удирдлагууд мэдээлэв. 

-Бамбай булчирхайн эсрэг бие илрүүлэх шинжилгээ Anti TSHR, Anti TPO, Anti TG 

-Өөх тосны солилцоо Их нягттай липопротейн, Бага нягттай липопротейн 

-Хавдрын маркер тодорхойлох шинжилгээ, Түрүү булчирхай, өндгөвч, нойр булчирхай, элэгний хавдрын маркер

-Бэлгийн замын далд халдварын 7-н үүсгэгч тодорхойлох шинжилгээ

-CRRT буюу Бөөр тасралтгүй орлуулах эмчилгээний аппаратаар хүнд өвчтөний шээсэн дэх хорт бодисыг шүүх эмчилгээг хийж байна.

Эрүүл мэндийн сайд Ж.Чинбүрэн орон нутгийн эрүүл мэндийн салбарын тусламж үйлчилгээнд тасралтгүй хөрөнгө оруулж буй аймгийн удирдлагууд талархаж, эрт илрүүлэн, эрт оношилж эмчлэх тогтолцоог цаашид улам бэхжүүлэн ажиллах нь чухал гэжээ.

Ерөнхий сайд Г.Занданшатар энэ тухайд “Энэ асуудлыг хоёр улсын Засгийн газар хоорондын гэрээ болон УИХ хууль баталж, шийдсэн асуудал. Би энэ асуудлыг та бүхний талд шийдвэрлэнэ гэж худал хэлэхгүй. Гэхдээ байгаль орчин болон нутгийн иргэдэд ээлтэй байдлаар хэрхэн зохицуулж болох талаар хамтарч ажиллая. Нутгийн иргэдийн төлөөллийг заавал багтаасан Ажлын хэсэг байгуулж, байгаль орчны нарийвчилсан үнэлгээг дахин хийлгэе” гэсэн тайлбар өгсөн юм.

Мөн нэр бүхий компани Монгол Улсын дархан хилийн зурвас газарт дураар авирлан, газрын хэвлийг сэндийчиж, хил хамгаалах байгууллага тухайн асуудлыг үл тоомсорлож буй талаар иргэд гомдол мэдүүлэв. 

Үүнтэй холбогдуулж Ерөнхий сайд АТГ, ЦЕГ, ТЕГ-ын хамтарсан ажлын хэсгийг урд хилийн бүсэд ажиллуулахаар болов. Хэрэв иргэдийн мэдээлэл баримтаар нотлогдсон тохиолдолд ажил хариуцсан албан тушаалтанд хатуу хариуцлага тооцно гэж Ерөнхий сайд Г.Занданшатар мэдэгдлээ.